Herstel van een (langdurige) achillespeesontsteking

Het herstel van een achillespeesontsteking kan hardnekkig zijn en lang duren. Soms is de aanleiding tot de ontsteking niet duidelijk en kan er verwarring zijn in wat wel en niet te doen.

Het onderstaande artikel is een greep uit het 66 pagina's tellende e-book: “Herstel van een (langdurige) achillespeesontsteking” en is gericht op personen die klachten hebben door een achillespeesontsteking en daar goed van willen herstellen. In dit e-book lees je alles wat je nodig hebt om effectief te genezen van een achillespeesontsteking zoals:

Belangrijke oefeningen voor herstel;
Het inschatten van de belastbaarheid van je achillespees;
Pijnmanagement bij een achillespeesontsteking;
De invloed van voeding op peesontstekingen;
De invloed van stress op peesontstekingen;
De invloed van slaap op peesontstekingen;
En meer...

Inhoud van dit artikel:

Wat is een achillespeesontsteking?
Hoe ontstaat een achillespeesontsteking?
De invloed van oefeningen op een achillespeesontsteking
Wanneer moet je extra alert zijn
Over de auteur
Bronvermelding

Wat is een achillespeesontsteking?

De achillespees is de grootste en sterkste pees van het menselijk lichaam. Toch is het ook één van de pezen die het vaakst klachten geeft. Wat doet een achillespees precies? En wat wordt bedoeld met de term achillespeesontsteking? Ook lees je welke klachten typisch zijn en hoe de ernst van de klachten kan verschillen.

Anatomie en functie van de achillespees

De achillespees bevindt zich aan de achterkant van het onderbeen en verbindt de kuitspieren (de gastrocnemius en soleus) met het hielbeen (calcaneus). Deze pees speelt een centrale rol bij bewegingen waarbij je je afzet met de voet.

De belangrijkste functies van de achillespees zijn:

Het mogelijk maken van afzetten tijdens lopen en hardlopen;
Bijdragen aan springen en op de tenen staan;
Energie opslaan en teruggeven, waardoor bewegen efficiënter wordt;
Stabiliteit geven aan enkel en onderbeen.

Tijdens dagelijkse activiteiten krijgt de achillespees al flinke krachten te verwerken. Bij sportieve belasting, zoals hardlopen of springen, kunnen deze krachten oplopen tot meerdere keren het lichaamsgewicht. Dit verklaart waarom de achillespees gevoelig is voor overbelasting wanneer de belasting sneller toeneemt dan de pees kan verwerken.

De achillespees heeft bovendien een relatief beperkte doorbloeding, vooral in het middengedeelte van de pees (1). Juist dit gebied is daarom extra kwetsbaar voor het ontstaan van klachten.

Wat is precies een ontsteking?

Een ontstekingsreactie is normale, beschermende reactie van het lichaam die reageert op schade, in welke vorm van schade dan ook. Dit kan bijvoorbeeld variëren van een infectie tot schade aan lichamelijk weefsel, en dus ook een verrekking of overbelasting van een pees. Tijdens dit proces worden onder andere witte bloedcellen naar het getroffen gebied gestuurd om ziekteverwekkers te bestrijden en weefsel te herstellen.

Bij een duidelijke ontsteking zie je kenmerken zoals:

Zwelling;
Warmte;
Roodheid;
Pijn;
Tijdelijke functievermindering.

Wanneer is een achillespeesontsteking "chronisch"?

Bij veel mensen met chronische achillespeesklachten (zes maanden klachten of langer) is er echter geen sprake meer van een klassieke ontstekingsreactie. In plaats daarvan gaat het vaak om een tendinopathie: een toestand waarbij er door sluimerende kleine ontstekingen en slecht herstel er veranderingen hebben plaatsgevonden in de structuur van het peesweefsel. Hierdoor is de aangedane pees tijdelijk minder goed belastbaar en is de kwaliteit van het collageen veranderd.

Er is dan vaak sprake van:

Een laaggradige ontstekingsreactie;
Verstoring van het herstelproces in de pees;
Een disbalans tussen belasting en herstel.

Belangrijk om te weten: ook zonder een “echte” ontsteking kan een pees wel degelijk herstellen.

Klachten en symptomen van een achillespeesontsteking

De klachten bij een achillespeesontsteking kunnen sterk verschillen per persoon en per fase van het herstel. Niet iedereen ervaart dezelfde pijn, en ook de momenten waarop de pijn optreedt kunnen variëren.

Veelvoorkomende klachten zijn (2):

Pijn aan de achterkant van de enkel of net boven de hiel;
Stijfheid, vooral ’s ochtends of na rust;
Een trekkend of branderig gevoel;
Pijn bij lopen, hardlopen of springen;
Soms lichte zwelling of verdikking van de pees.

Hoe ontstaat een achillespeesontsteking?

Een achillespeesontsteking ontstaat vrijwel nooit door één verkeerde stap of één training. In de meeste gevallen gaat het om een geleidelijke overbelasting, waarbij de belasting op de pees langere tijd groter is dan wat de pees op dat moment aankan. Dit proces verloopt vaak sluipend, waardoor het kan voelen alsof de klachten “ineens” zijn ontstaan.

Belasting versus belastbaarheid

Om te begrijpen hoe een achillespeesontsteking ontstaat, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen belasting en belastbaarheid.

Belasting: alles wat jij van je achillespees vraagt
(lopen, sporten, werk, traplopen, staan, springen).
Belastbaarheid: wat je achillespees op dit moment aankan.

Zolang belasting en belastbaarheid in balans zijn, kan de pees zich aanpassen en sterker worden. Problemen ontstaan wanneer de belasting langer of vaker hoger is dan de belastbaarheid, zonder voldoende hersteltijd.

Het totaalplaatje: sport, werk, dagelijkse activiteiten, leefstijl, mentale gezondheid

Veel mensen denken bij een achillespeesontsteking direct aan sport, maar de totale belasting bestaat uit veel meer dan dat (3) (4).

Voorbeelden van belasting:

Hardlopen of wandelen;
Sporten met veel sprong- of afzetbewegingen;
Staand of lopend werk;
Traplopen;
Plotselinge veranderingen in dagelijkse routine.

Soms ontstaat een achillespeesontsteking juist in periodes waarin:

Sportbelasting gelijk blijft, maar werkdruk toeneemt;
Je minder slaapt;
Je meer stress hebt;
Je hersteltijd afneemt;
Je meer bent gaan lopen of staan zonder dit bewust te merken.

Risicofactoren voor het krijgen van een achillespeesontsteking

Er zijn verschillende factoren die de kans op het ontstaan van achillespeesklachten kunnen vergroten (3) (4). Niet iedereen met deze factoren krijgt klachten, maar ze kunnen de belastbaarheid van de pees verlagen.

Veelvoorkomende risicofactoren zijn:

Een plotselinge toename van sportbelasting;
Te weinig hersteltijd tussen trainingen;
Langdurig staand of lopend werk;
Beperkte kuitkracht of verminderde spierconditie;
Verminderde enkelmobiliteit;
Verkorte kuitspieren;
Eerdere achillespeesklachten;
Toenemende leeftijd (veranderingen in peesweefsel);
Langdurige stress of vermoeidheid.

Belangrijk: de aanwezigheid van één of meerdere risicofactoren betekent niet dat je iets fout hebt gedaan. Het helpt vooral om te begrijpen waar je herstelkansen liggen en waar je eventueel kunt bijsturen

Laaggradige ontsteking: een subtiele maar belangrijke factor bij chronische achillespeesontstekingen

Een achillespeesontsteking wordt als “chronisch” gezien wanneer de klachten zes maanden of langer voortduren. Chronisch betekent dus niet dat een klacht onherstelbaar is.

Bij chronische, langdurige achillespeesontstekingen is de kans aanwezig dat er sprake is van een lichamelijk algeheel laaggradige ontstekingsactiviteit, wat in de internationale wetenschappelijke literatuur breed bekend staat als low-grade inflammation (5) (6). Dit is een lichte, chronische ontstekingsreactie die op meerdere plekken in het lichaam aanwezig kan zijn en veroorzaakt wordt door een ongezonde leefstijl.

Factoren zoals ongezonde voeding, weinig slaap, roken, overmatig alcoholgebruik, te weinig lichaamsbeweging en overmatige stress kunnen leiden tot een lichamelijk algeheel laaggradige ontstekingsactiviteit (5) (6).

De laaggradige ontstekingsactiviteit kan in eerste instantie meerdere jaren zonder klachten of symptomen verlopen. Echter kan het herstelproces van specifieke ontstekingen zoals in een pees vertraagd worden door deze laaggradige ontstekingsactiviteit.

Laaggradige ontstekingen kunnen:

Het herstelproces vertragen;
De belastbaarheid van de pees verlagen;
Ervoor zorgen dat klachten langer blijven bestaan.

Laaggradige ontstekingen onstaan vaak niet door één oorzaak, maar door een combinatie van factoren, zoals:

Herhaalde overbelasting;
Onvoldoende herstel;
Langdurige stress;
Verstoorde slaap;
Voedingsfactoren;
Overgewicht.

In het e-book “Herstel van een (langdurige) achillespeesontsteking” wordt in gegaan op de rol van voeding, stress en slaap bij deze ontstekingsprocessen.

De invloed van oefeningen op een achillespeesontsteking

Oefeningen vormen een belangrijk onderdeel van het herstel bij een achillespeesontsteking. Toch roepen ze vaak twijfel op. Moet je juist rust nemen of blijven bewegen? Kun je de pees beschadigen door te oefenen? En waarom lijken oefeningen soms eerst meer pijn te geven voordat het beter wordt?

Hier lees je waarom oefeningen zo’n belangrijke rol spelen bij peesherstel en wat het verschil is tussen krachttraining en rekken.

Waarom oefeningen belangrijk zijn voor herstel

Een achillespees herstelt niet vanzelf door alleen rust te nemen. Peesweefsel heeft gerichte belasting nodig om zich te kunnen aanpassen en sterker te worden. Ook fitte sporters en zelfs atleten hebben baat bij het versterken van pezen. Oefeningen zorgen ervoor dat de pees precies die prikkel krijgt die nodig is om het herstelproces op gang te brengen.

Door regelmatig en gedoseerd te oefenen:

Wordt de doorbloeding in en rondom de pees gestimuleerd.
Worden peescellen aangezet tot vernieuwing en herstel.
Neemt de belastbaarheid van de pees geleidelijk toe.

Met name bij krachttraining, en dan vooral bij excentrische belasting (waarbij de spier onder spanning verlengt), blijkt dat peesweefsel positief kan reageren (7). Deze vorm van training stimuleert de aanmaak en herschikking van collageenvezels, waardoor de pees sterker en beter belastbaar wordt.

Belangrijk hierbij is dat oefeningen niet bedoeld zijn om pijn direct weg te nemen, maar om de oorzaak van de klachten aan te pakken: een pees die tijdelijk minder belastbaar is dan wat er dagelijks van gevraagd wordt.

Zie het e-book voor een oefeningenschema om pijn te verminderen en de belastbaarheid van je achillespees te verhogen.

Bekijk e-book

Krachttraining of rekken?

Een veelgestelde vraag bij achillespeesklachten is of rekken helpt, of dat de focus juist op krachttraining moet liggen. Het antwoord is niet voor iedereen hetzelfde en hangt af van de oorzaak van de klachten.

Wanneer de kuitspieren duidelijk verkort of gespannen aanvoelen, kan rekken helpen om:

Spanning op de achillespees te verminderen.
De bewegingsvrijheid van de enkel te verbeteren.
Dagelijkse belasting prettiger te laten verlopen.

Rekken alleen is echter zelden voldoende om een achillespeesontsteking duurzaam te herstellen. In de meeste gevallen ligt het probleem niet alleen bij de spierlengte, maar vooral bij de belastbaarheid van de pees zelf.

Krachttraining richt zich op:

Het versterken van de kuitspieren.
Het verhogen van de belastbaarheid van de achillespees.
Het verbeteren van de manier waarop krachten worden opgevangen.

Vaak is een combinatie van beide nodig: lichte rekoefeningen om spanning te verminderen en gerichte krachttraining om de pees sterker te maken. De nadruk ligt daarbij meestal op kracht, omdat dit het grootste effect heeft op langdurig herstel.

Daarnaast geven correct uitgevoerde krachtoefeningen óók een rekkend effect op de spier en pees. Dit komt omdat bij een correct uitgevoerde krachtoefening zoals een éénbenige tenenstand op een trap de hiel volledig naar beneden zakt, waardoor de kuitspieren en achillespees op rek komen.

Wanneer moet je extra alert zijn?

Hoewel een achillespeesontsteking meestal onschuldig is en goed kan herstellen, zijn er situaties waarin extra alertheid nodig is. Lees hier welke signalen aandacht vragen en wanneer medische beoordeling verstandig is.

Rode vlaggen en contact opnemen met je huisarts

Neem contact op met je huisarts wanneer je last krijgt van:

Plotselinge, hevige pijn in de achillespees die niet afneemt in rust;
Duidelijke toename van zwelling, roodheid en warmte rondom de pees;
Koorts in combinatie met pijn aan de achillespees;
Toenemende pijn zonder duidelijke aanleiding die niet afneemt in rust;
Snel afnemende kracht of functie van de voet.

Deze signalen zijn zeldzaam, maar belangrijk om serieus te nemen.

Een ontstoken of gescheurde achillespees?

Soms bestaat er twijfel of er sprake is van een achillespeesontsteking of een (gedeeltelijke) scheur. Een scheur ontstaat meestal acuut en gaat vaak gepaard met:

Een plots “knappend” of “zweepslagachtig” gevoel;
Directe pijn en functieverlies;
Moeite of onvermogen om op de tenen te staan.

Bij een achillespeesontsteking ontstaan de klachten meestal geleidelijk en blijft lopen vaak mogelijk, zij het pijnlijk. Bij twijfel is medische beoordeling altijd verstandig.

E-book “Herstel van een (langdurige) achillespeesontsteking”

Het volledige e-book “Herstel van een (langdurige) achillespeesontsteking” is gebaseerd op 14 wetenschappelijke bronnen, geschreven in heldere patiëntentaal. Ben je benieuwd naar meer waardevolle informatie en tips om jouw herstel nog effectiever te maken en te optimaliseren? Neem dan een kijkje bij dit e-book.

✅ Alle informatie voor jouw revalidatie
✅ Onderbouwde adviezen in heldere taal
✅ Praktische leefstijl tips voor effectief herstel