Het herstel van een humerusfractuur fractuur, oftewel een gebroken bovenarm, heeft altijd een grote invloed op het dagelijks leven. Je zelfstandigheid en mobiliteit zijn tijdelijk fors beperkt. De zwaarte van de revalidatie verschilt per soort fractuur.
Het onderstaande artikel is een greep uit het 105 pagina's tellende e-book: “Herstel van een gebroken bovenarm” en is gericht op personen die (recent) een humerusfractuur hebben opgelopen en daarvan moeten herstellen, maar het kan ook nuttig zijn voor hun omgeving. In dit e-book lees je alles wat je nodig hebt om effectief te revalideren van een gebroken bovenarm zoals:
- Het verloop van je revalidatie;
- Belangrijke oefeningen;
- Genezingsprocessen;
- Voedingsadviezen voor botbreuk herstel;
- Pijnmanagement;
- Hoe je veilig en verantwoord een mitella of sling afbouwt;
- En meer...
Inhoud van dit artikel:
Anatomie van de bovenarm
Om het herstel van je gebroken bovenarm beter te begrijpen, is het nuttig om te weten hoe de anatomie van je bovenarm is opgebouwd. Grenzend aan je bovenarm zijn de schoudergordel en het ellebooggewricht beiden complexe gewrichten waar naast botstukken ook veel spieren, pezen en banden aanwezig zijn. Omdat dit eBook specifiek gaat over herstel van een humerusfractuur wordt voor de helderheid nu alleen de anatomie van de botten van de schoudergordel en het ellebooggewricht weergegeven.
Botten van de schoudergordel
De botten van de schoudergordel zijn:
- De humerus (bovenarm);
- De scapula (schouderblad);
- De clavicula (sleutelbeen).
Botten van het ellebooggewricht
De botten van het ellebooggewricht zijn:
- De humerus (bovenarm);
- De ulna (ellepijp);
- De radius (spaakbeen).
Soorten humerusfracturen
Drie hoofdcategorieën humerusfracturen
Er zijn verschillende soorten humerusfracturen. Grofweg kunnen deze onverdeeld worden in drie categorieën.
1. Proximale humerusfracturen;
2. Humerusschachtfracturen;
3. Distale humerusfracturen.
Proximale humerusfracturen
Bij een proximale humerusfractuur heeft er een breuk plaatsgevonden in de kop of het bovenste gedeelte van de bovenarm. Deze categorie humerusfractuur komt het meeste voor. Geschat wordt zelfs dat proximale humerusfracturen voor 6% deel uitmaken van alle botfracturen bij volwassenen wereldwijd (1).
Vaak is een val op de schouder, soms met uitgestrekte arm, de ontstaanswijze van de breuk. Vooral een caput humeri fractuur kan gepaard gaan met aanzienlijke gevolgen, mede omdat de kop aanhechtingsplaatsen heeft (tuberculum majus- en minus) voor verschillende belangrijke pezen. Ook loopt hier de nervus axillaris, een belangrijke zenuw die beschadigd kan raken bij een proximale humerusfractuur.
Voorbeelden van proximale humerusfracturen zijn:
- Caput humeri fractuur;
- Tuberculum majus fractuur;
- Tuberculum minus fractuur;
- Halsfractuur;
- Luxatiefractuur (een fractuur in combinatie met een luxatie).
Humerusschacht fracturen
Bij een humerusschacht fractuur heeft er een breuk plaatsgevonden in het middelste deel van de bovenarm, vaak door een directe klap of val, bijvoorbeeld bij sportletsels of verkeersongevallen. De doorbloeding van het middendeel van de humerus is meestal goed, waardoor de genezing relatief vlot kan verlopen. Wel is het risico op zenuwschade een belangrijke overweging bij het behandelen van deze fracturen, met name door de nervus radialis, die langs de achterzijde van de schacht loopt. Bij beschadiging van de nervus radialis kan bijvoorbeeld een dropping hand ontstaan, waarbij de pols actief minder kan strekken.
Voorbeelden van humerusschacht fracturen zijn:
- Transversale schachtfractuur (rechte dwarse breuk);
- Obliquefractuur (schuine bruik);
- Segmentaire fractuur (twee aparte breuklijnen met los botstuk ertussen);
- Communitieve fractuur (meerdere botfragmenten);
- Spiraalfractuur (spiraalvormige breuklijn, vaak bij draailetsel);
- Fractuur met nervus radialis letsel (kan leiden tot dropping hand).
Distale humerusfracturen
Bij een distale humerusfractuur heeft er een breuk plaatsgevonden in het elleboog gedeelte van de bovenarm. Deze fractuur komt minder vaak voor bij volwassenen en vaker bij kinderen. Deze breuken ontstaan meestal door een val op uitgestrekte arm of een directe impact op de elleboog. De anatomie van dit gebied is complex door de aanwezigheid van het ellebooggewricht, pezen, spieren en meerdere zenuwen zoals de nervus ulnaris en nervus medianis. Dit kan de behandeling uitdagend maken.
Voorbeelden van distale humerusfracturen zijn:
- Supracondylaire humerusfractuur;
- Intercondylaire fractuur;
- Laterale condyl fractuur (fractuur van de buitenste gewrichtsknobbel);
- Mediale condyl fractuur (fractuur van de binnenste gewrichtsknobbel).
Voorkomen van complicaties tijdens herstel van een gebroken bovenarm
Tijdens het herstel van een gebroken bovenarm bestaat er een risico op complicaties. Sommige complicaties hangen samen met schade aan zenuwen of bloedvaten. Hier kun je zelf helaas weinig tot niets aan doen en soms is een operatie nodig om dit te herstellen. Andere complicaties zijn wél beïnvloedbaar door leefstijl en gedrag.
Lees goed door waar je alert op moet zijn en wat je zelf kunt doen om de kans op infecties, vertraagde wondgenezing, trombose en het niet goed genezen van het bot zo klein mogelijk te maken.
Infectie na een operatie
Wanneer je een operatie hebt ondergaan, is er een verhoogd risico op een infectie. Een infectie ontstaat wanneer micro-organismen, zoals bacteriën of virussen, de operatiewond binnendringen en zich daar vermenigvuldigen.
Mogelijke symptomen van een infectie zijn roodheid, zwelling, warmte, toenemende pijn, koorts, pusvorming of een onaangename geur van de wond. Neem bij deze klachten altijd contact op met je arts of behandelaar.
Om het risico op infecties te verkleinen is het belangrijk dat je:
- Voorgeschreven antibiotica correct gebruikt;
- De operatiewond schoon en droog houdt;
- Gezond en volwaardig eet om je immuunsysteem te ondersteunen;
- Roken en alcoholgebruik vermijdt.
Uitgebreide voedingsadviezen ter voorkomen van een infectie lees je in het e-book "Herstel van een gebroken bovenarm".
Trombose
Trombose in een arm is zeldzaam in vergelijking met trombose in een been. Toch is het nuttig om je bewust te zijn dat langdurige rust en immobilisatie de bloedcirculatie ook in je arm kan verminderen, wat het risico op bloedstolsels in bloedvaten verhoogt. Een bloedstolsel kan een bloedvat afsluiten en leiden tot trombose. Symptomen van trombose zijn zwelling, warmte, pijn, kramp, en een rode, glanzende huid. Het gevaar is dat het stolsel naar de longen kan reizen en een longembolie kan veroorzaken, wat levensbedreigend kan zijn.
Vooral patiënten met een medische voorgeschiedenis van hart- en vaatziekten of trombose moeten hier waakzaam voor zijn. Het is belangrijk om de bloedcirculatie te bevorderen door waar mogelijk je lichaam in beweging te houden. Wandelen is een manier om de kans op trombose, ook in de arm, te verminderen.
Non-union, het niet genezen van beschadigd botweefsel
Een van de belangrijkste onderdelen van het herstel na een humersfractuur is het genezen van de gebroken botfragmenten. Zonder een genezende humerus is normaal belasten van je bovenarm niet goed mogelijk. Dit wordt “non-union” genoemd. Risicofactoren voor het verkrijgen van een non-union zijn onder andere ongezonde leefstijlfactoren zoals een BMI van 40 of hoger, roken en langdurig opioïdengebruik.
Vertraagde genezing van de operatiewond
Indien je een operatie hebt ondergaan is een goede genezing van de wond erg belangrijk. Een vertraagde genezing kan leiden tot het later oppakken van je allerdagelijkste bezigheden, een verhoogde kans op infecties en een minder fraai litteken. De belangrijkste factoren voor een goede genezing van de wond is een gezond voedingspatroon zoals ook wordt beschreven in het e-book "Herstel van een gebroken bovenarm".
A-vasculaire necrose
Bij a-vasculaire necrose zijn bloedvaten beschadigd geraakt, waardoor delen van het bot onvoldoende bloed krijgen. Dit kan leiden tot het afsterven van botweefsel. Bij een proximale humerusfractuur kan dit optreden in de schouderkop (caput humeri).
A-vasculaire necrose komt voor bij ongeveer 7% van de proximale humerusfracturen (2).
Helaas kun je het ontstaan hiervan zelf niet beïnvloeden.
Malunion, een abnormale stand van het bot
Bij een conservatieve behandeling, waarbij de arm niet geopereerd wordt, kan het voorkomen dat de botstukken niet in de juiste stand genezen. In zo’n geval kan een herstellende operatie nodig zijn. Vaak kan je hier zelf helaas niets aan doen.
Zenuwschade
Bij een humerusfractuur bestaat er een kans op zenuwschade. Dit kan ontstaan door de kracht van het letsel zelf of doordat botfragmenten een zenuw beschadigen. Zenuwherstel verloopt langzaam en kan maanden tot soms meer dan een jaar duren. Hoewel volledig herstel mogelijk is, kan er in sommige gevallen sprake blijven van restklachten. Tijdens de revalidatie kun je zenuwherstel helaas nauwelijks beïnvloeden. Geduld en tijd zijn hierin de belangrijkste factoren.
Bij humerusfracturen kunnen vier verschillende zenuwen betrokken zijn.
- Nervus axillaris
Loopt door de oksel en raakt vooral beschadigd bij proximale humerusfracturen. Klachten zijn verminderd gevoel aan de buitenzijde van de schouder, krachtsverlies van de schouderspieren (m. deltoïdeus) en een instabiel gevoel in de schouder. - Nervus radialis
Loopt langs de achterkant van de humerus en kan beschadigd raken bij een schachtfractuur. Symptomen zijn verminderd gevoel op de handrug en onderarm en krachtsverlies in de hand. In ernstige gevallen ontstaat een zogenoemde dropping hand, waarbij het strekken van de pols niet meer lukt. - Nervus medianus
Loopt langs de binnenzijde van de humerus en kan betrokken zijn bij distale humerusfracturen. Klachten zijn verminderd gevoel in de duim, wijsvinger en ringvinger en een afgenomen knijpkracht. In ernstige gevallen kan een ape hand ontstaan, waarbij buigen van deze vingers moeilijk wordt. - Nervus ulnaris
Loopt eveneens aan de binnenzijde van de humerus en kan beschadigd raken bij distale fracturen. Symptomen zijn verminderd gevoel in de ringvinger en pink en krachtsverlies. In ernstige gevallen kan een claw hand ontstaan, waarbij de vingers in een klauwstand blijven staan.
De status van je arm na een humerusfractuur
Na een humerusfractuur zullen er altijd veranderingen plaatsvinden in gevoel, mobiliteit en kracht in de arm. Dit komt zowel door het letsel zelf als door een eventuele operatie en de noodzakelijke periode van rust en immobilisatie waarin je arm minder beweegt.
- Pijn, een zeurend gevoel en tintelingen in de arm;
- Stijfheid, een verminderde mobiliteit van je arm;
- Een verminderde handknijpkracht.
Pijn, een zeurend gevoel en tintelingen in de arm
Afhankelijk van de locatie van de breuk kan er pijn, een zeurend gevoel en tintelingen ontstaan in de schouder, bovenarm, elleboog, onderarm, hand en vingers.
Pijn is een complex proces dat beïnvloed wordt door verschillende factoren. Na de breuk zijn er verschillende soorten cellen actief in het getroffen gebied, waaronder ontstekingscellen. Deze dragen bij aan fenomenen zoals hyperalgesie (verhoogde gevoeligheid voor pijn) en allodynie (waarbij normale prikkels als pijn worden ervaren). Deze sensaties zullen na verloop van tijd afnemen.
Tintelingen (paresthesieën) kunnen worden veroorzaakt door zenuwschade of druk en beklemming door overtollige zwelling op zenuwen. Zenuwen die beschadigd kunnen raken bij een humerusfractuur zijn de nervus axillaris, nervus medianus, nervus radialis en nervus ulnaris. In het ziekenhuis wordt onderzoek gedaan naar eventuele aanwezigheid van beschadigd zenuwweefsel.
Wanneer je geen zenuwschade gediagnosticeerd hebt gekregen en wel tintelingen ervaart is de kans groot dat de tintelingen zijn ontstaan door overtollige zwelling op zenuwen. Dit zal geleidelijk afnemen naarmate de tijd vordert.
Stijfheid, een verminderde mobiliteit van je arm
Tijdens het herstel van een gebroken bovenarm zal er door de periode van rust en immobilisatie stijfheid ontstaan in je schouder, bovenarm, elleboog, onderarm, hand en vingers. Dit kan zich uiten in een vermindering van de mobiliteit en lenigheid, zelfs tot maanden ver in je revalidatie.
Om de mobiliteit te herstellen, wordt er in de eerste weken al gestart met dagelijkse rustige mobiliserende oefeningen. Het komt helaas met enige regelmaat voor dat het schouder- of ellebooggewricht niet meer de volledige mobiliteit terug krijgt. Om zoveel mogelijk mobiliteit te herwinnen wordt geadviseerd om je goed aan de voorgeschreven oefeningen te houden.
Een verminderde handknijpkracht
Na het ontstaan van de humerusfractuur zal je handknijpkracht aanzienlijk verminderd zijn. Deze afname van kracht komt door het lichamelijke letsel en de afname van spierkracht door de noodzakelijke rust- en immobilisatieperiode.
In de weken en maanden die volgen, zal de handknijpkracht langzaam terugkeren. Dit is vaak een langzaam proces dat zes maanden of langer kan duren en veel oefentherapie en geduld vereist. Het oppakken van je dagelijkse bezigheden kan ook bijdragen aan het herstel van kracht.
Het correct gebruiken van een mitella of sling
Het correct gebruiken van een mitella of sling is belangrijk voor een voorspoedig herstel van een gebroken bovenarm. Een mitella of sling kan pijn en bijkomende klachten verminderen zoals zwelling en tintelingen in hand en vingers. Ook is een juiste rustpositie van de bovenarm benodigd voor optimaal herstel van een humerusfractuur. Enkele leefregels met betrekking tot het correct gebruiken van een mitella of sling:
- Zorg dat je vuist iets hoger ligt dan je elleboog: om zwelling in je hand en vingers te verminderen is het belangrijk dat je vuist iets hoger ligt in de mitella dan je elleboog. Door het lager leggen van je vuist stroomt zwelling je hand en vingers in.
- Zorg dat je schouder ontspannen hangt: om de gebroken botstukken van de humerus goed te genezen is het belangrijk dat je schouder ontspannen maar ondersteund in de mitella hangt. Trek de verticale schouderband niet te strak. Hierdoor trekt de schouder teveel op.
- Draag de mitella of sling ook s ’nachts: in veel situaties wordt geadviseerd om de mitella of sling ook in de nacht te dragen. Vooral onrustige slapers zullen anders pijnlijke nachten ervaren door onbewuste bewegingen met de arm in de slaap. Een mitella of sling kan dit verminderen. Dit is voornamelijk belangrijk in de eerste weken van de revalidatie. Overleg dit met je arts en/of fysiotherapeut.
Wil je lezen over hoe je veilig en verantwoord omgaat met het afbouwen van het gebruik van een mitella of sling? Neem dan een kijkje bij het e-book.
Opnieuw opbouwen van de fysieke belastbaarheid na een gebroken bovenarm
Tijdens het herstel van een gebroken bovenarm wordt in de meeste gevallen na ongeveer zes weken gestart met lichte krachtoefentherapie en rekoefeningen. Overleg dit met je arts of fysiotherapeut. Het doel van krachtoefentherapie is om de fysieke belastbaarheid van je schouder, bovenarm, elleboog en hand weer op een sterker niveau te krijgen. Hierdoor heb je na verloop van tijd voldoende kracht om de normale allerdagelijkste bezigheden zoals de boodschappen, het huishouden en aan- en uitkleden weer uit te voeren, en later ook sportieve activiteiten en zware arbeid.
Belangrijke oefeningen vind je in het e-book:
Voorwaarden voor hervatting sport- en fysiek intensieve hobby’s
Het moment waarop je je sport of hobby weer kunt hervatten, hangt af van de fysieke status en functies van je schouder, bovenarm, elleboog en de rest van je lichaam. Voor goed herstel van een gebroken bovenarm is het belangrijk dat je een ruime verbetering hebt in de “Range of Motion” oftewel mobiliteit van je schouder en elleboog. Het liefst wordt je tijdens het uitvoeren van de activiteit zo min mogelijk beperkt door een verminderde mobiliteit. Echter kan zoals eerder vermeld een blijvende verminderde mobiliteit van het schoudergewricht of ellebooggewricht optreden. Dit is een veel voorkomende restklacht na een humerusfractuur.
Daarnaast is een gebroken bovenarm goed hersteld indien je voldoende handknijpkracht terug hebt gekregen. Indien je met je aangedane zijde op 80-90% handknijpkracht van je gezonde zijde zit, kan je er vaak zeker van zijn dat je jouw sport of hobby weer veilig kan uitvoeren. Echter komt het in de praktijk vaak voor dat in de eerste zes maanden er nog geen 80-90% kracht wordt behaald. Dat wil niet zeggen dat je jouw sport of hobby niet mag uitvoeren. Overleg dit met je fysiotherapeut.
Je fysiotherapeut zal je begeleiden om ervoor te zorgen dat je fysieke status en functies zoveel mogelijk worden hersteld. Volg het advies van je fysiotherapeut wanneer je weer rustig aan met trainingen kunt beginnen. Start altijd met enkele trainingen voordat je een volledige wedstrijd of intensieve sessie doet.
Blijf goed naar je lichaam luisteren. Als je voelt dat je er fysiek nog niet klaar voor bent, neem dan de tijd om je fysieke belastbaarheid verder op te bouwen.
Het kan ook zijn dat je er mentaal nog niet klaar voor bent. Het is mogelijk dat je angst ontwikkelt voor explosieve bewegingen. Of misschien heb je bij een bepaalde sport of hobby juist de humerusfractuur opgelopen. Een geleidelijke opbouw met kleine stappen kan je helpen om het vertrouwen terug te winnen en de activiteit langzaam maar zeker weer op te pakken.
E-book “Herstel na een gebroken bovenarm”
Het volledige e-book “Herstel na een gebroken bovenarm” is gebaseerd op 21 wetenschappelijke bronnen, geschreven in heldere patiëntentaal. Ben je benieuwd naar meer waardevolle informatie en tips om jouw herstel nog effectiever te maken en te optimaliseren? Neem dan een kijkje bij dit e-book.
✅ Alle informatie voor jouw revalidatie
✅ Onderbouwde adviezen in heldere taal
✅ Praktische leefstijl tips voor effectief herstel
Over de auteur
Robin
Fysiotherapeut - BIG-registratienummer: 49929671304
AGB-code: 04249489
